Hoe ontstaat hartfalen eigenlijk?
Hartfalen (HF) kan het gevolg zijn van verschillende onderliggende ziekten. Als er bijvoorbeeld sprake is van coronaire hartziekte (CHZ), d.w.z. een vernauwing van de kransslagaders, kan de ontoereikende bloedstroom naar het hart en dus de slechtere zuurstoftoevoer naar de hartspier de pompkracht verminderen. Andere veel voorkomende oorzaken van hartfalen zijn een hartaanval, hartritmestoornissen, hartklepaandoeningen (hartklepinsufficiëntie, hartklepstenose), hoge bloeddruk (hypertensie) of diabetes mellitus. Permanente psychologische belasting en stress kunnen ook een langdurig negatief effect hebben op je hart.
Hoe wordt hartfalen behandeld?
Omdat hartfalen meestal optreedt als gevolg van een andere onderliggende ziekte, is het heel belangrijk om ook deze te behandelen. Als bijvoorbeeld ernstig overgewicht (obesitas) de oorzaak is, is gewichtsverlies essentieel. Als er sprake is van hartritmestoornissen, moet dit ook worden opgehelderd en behandeld. Bètablokkers, ACE-remmers en diuretica kunnen bijvoorbeeld worden gebruikt als ondersteunende medicamenteuze behandeling voor hartfalen om het hart te ontlasten en de symptomen te verlichten. Om de kwaliteit van leven te verbeteren of op zijn minst te behouden, is het ook raadzaam om lichte sportactiviteiten te beoefenen of deel te nemen aan gerichte programma's voor hartoefeningen. Aangepaste uithoudingsvermogen- en spiertraining kan namelijk ook de fysieke veerkracht vergroten bij hartfalen.
Kan hartfalen worden genezen?
Nee, hartfalen kan helaas niet volledig worden genezen. De progressie van de ziekte kan echter wel worden vertraagd door de onderliggende aandoening te behandelen, je leefstijl aan te passen en een gerichte therapie te ondergaan. Het is vooral belangrijk dat je regelmatig de medicijnen inneemt die je arts voorschrijft om uw hartfalen te behandelen. Dit geeft je een goede kans om zo lang mogelijk fit te blijven.
Moet ik echt stoppen met roken?
Het antwoord is duidelijk ja. Studies tonen aan dat stoppen met roken een van de meest effectieve maatregelen is tegen verergering van hartfalen. Ter illustratie: twee jaar na het stoppen met roken was het verloop van de ziekte bij voormalige rokers al net zo gunstig als bij patiënten die nog nooit gerookt hadden. Roken is een grote belasting bij bestaand hartfalen, dat gepaard gaat met een tekort aan zuurstof in het lichaam. Dit komt doordat de koolmonoxide in de rook zich zo stevig bindt aan de rode bloedcellen dat deze niet langer voldoende zuurstof kunnen opnemen en in het lichaam transporteren. Symptomen van hartfalen zoals kortademigheid en vermoeidheid worden daarom verergerd door roken. Daarnaast tast roken ook de bloedvatwanden aan, waardoor vetten en kalk zich gemakkelijker kunnen ophopen op de vaatwanden, waardoor deze vernauwen. Hierdoor verergert het hartfalen en neemt het risico op een hartaanval toe.
En hoe zit het met e-sigaretten?
De laatste jaren zijn e-sigaretten in opkomst als zogenaamd "gezonder" alternatief voor roken. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) classificeert e-sigaretten echter ook als schadelijk voor de gezondheid. Studies tonen aan dat ze de bloeddruk en hartslag verhogen en bijdragen aan het stijf worden van de slagaders. Daardoor verhogen ze ook het risico op trombose, vaatvernauwing en hartaanvallen. Volgens de laatste onderzoeken uit de VS zijn e-sigaretten net zo gevaarlijk voor het hart als traditionele sigaretten, vooral wanneer er nicotine in zit en er een zogenaamd pod-systeem wordt gebruikt, en zijn ze daarom helaas geen alternatief.
Kan ik nog autorijden als ik hartfalen heb?
Hier is geen eenduidig antwoord op te geven, omdat dit onder andere afhangt van je klachten. Hartfalen kan kortademigheid, duizeligheid, concentratieproblemen of hartritmestoornissen veroorzaken. Je rijgeschiktheid moet daarom door een arts worden gecontroleerd. Als je geen of weinig symptomen hebt, je hart nog goed pompt en je je medicatie regelmatig neemt, is autorijden meestal geen probleem - zelfs niet op je werk. Als de symptomen regelmatig optreden, zelfs in rust, mag je niet meer autorijden om jezelf en andere weggebruikers niet in gevaar te brengen. Als je een ICD (implanteerbare cardioverter defibrillator) hebt, mag je niet meer als beroepschauffeur werken. Privé moet je ervoor zorgen dat je een herstelperiode van twee tot twaalf weken hebt nadat de ICD is geïmplanteerd, na een elektrische schok of na het verwisselen van het apparaat, voordat je weer achter het stuur kruipt.
Moet ik op mijn dieet letten?
In principe geldt voor mensen met hartaandoeningen hetzelfde als voor gezonde mensen: het dieet moet evenwichtig zijn, met veel verse groenten en fruit, vetten en oliën van hoge kwaliteit en zo min mogelijk vlees en kant-en-klaarproducten. Zout- en alcoholconsumptie moeten worden aangepast aan de symptomen. Als je naast hartfalen geen andere klachten heeft, gelden dezelfde aanbevelingen voor alcoholconsumptie als voor gezonde mensen: voor mannen maximaal één glas wijn (230 milliliter) of bier (500 milliliter) per dag, voor vrouwen de helft. Dit geldt niet als het hartfalen is veroorzaakt door overmatig alcoholgebruik of als u ooit verslaafd bent geweest aan alcohol: dan mag je natuurlijk geen alcohol drinken. De hoeveelheid water die je drinkt, hangt af van je symptomen. Te weinig water drinken kan verwarring, vallen en een snelle hartslag veroorzaken, maar ook de nierfunctie aantasten. Als het vasthouden van water echter leidt tot ernstige symptomen zoals hoge bloeddruk en kortademigheid, kan het zinvol zijn om de hoeveelheid water die je drinkt tijdelijk te verminderen. Je arts is de aangewezen persoon om je hierover te adviseren.
Moet ik voedingssupplementen nemen?
Patiënten met hartfalen gebruiken meestal drie tot vier medicijnen en daarom raden deskundigen over het algemeen af om voedingssupplementen te nemen. Studies tonen aan dat hoe meer actieve ingrediënten je neemt, hoe moeilijker het is om ze correct in te nemen. Met een gezond dieet voor het hart kunt je er ook voor zorgen dat u alle belangrijke mineralen, vitaminen en essentiële vetzuren zoals omega-3 binnenkrijgt.
Verandert mijn liefdesleven door hartfalen?
In principe is er natuurlijk niets mis met een actief liefdesleven, zelfs als je een hartaandoening hebt. Er zijn echter een paar dingen waar je rekening mee moet houden: als je last hebt van ernstige symptomen, moet je afzien van seksuele activiteit totdat je aandoening is gestabiliseerd. Als je bijvoorbeeld twee trappen op kunt lopen zonder kortademig te worden of pijn op de borst te krijgen, hoef je je seksleven echter nauwelijks te beperken. Als je twijfelt, praat er dan over met je arts en en betrek ook je partner hierbij. Dit kan de druk om te presteren verminderen en teleurstelling voorkomen - want schaamte is hier ongegrond en je gezondheid zou de prioriteit moeten zijn. Net als bij veel andere gelegenheden kan het helpen om "een versnelling lager te schakelen" en de omstandigheden aan te passen aan de hartaandoening, bijvoorbeeld door ruim de tijd te nemen voor het voorspel en ervoor te zorgen dat je in een comfortabele houding ligt.
Welke invloed heeft mijn hartfalen op een zwangerschap?
De meeste vrouwen met hartfalen hebben een goede kans op een gezonde zwangerschap en een normale bevalling. Er is echter een iets hoger risico op krampen, vroegtijdige bevalling of bloeding na de geboorte. Het is daarom raadzaam om een geplande zwangerschap van tevoren met uw gynaecoloog en cardioloog te bespreken om de persoonlijke risico's in te schatten. Door het hogere lichaamsgewicht en het grotere bloedvolume tijdens de zwangerschap neemt de bloeddruk van de aanstaande moeder toe en moet het hart harder werken, zelfs in rust, om moeder en kind van voldoende bloed te voorzien. Zwangerschap moet daarom altijd gepaard gaan met regelmatige medische controles door de gynaecoloog en cardioloog als er sprake is van hartaandoeningen.
Waar moet ik op letten als ik anticonceptie gebruik?
Vrouwen met hartafwijkingen of hartfalen moeten altijd advies vragen aan hun gynaecoloog over de meest geschikte anticonceptiemethode voor hen, omdat er anticonceptiemiddelen zijn, vooral op het gebied van hormonale anticonceptie, die niet geschikt zijn.