Serie hartklepafwijkingen: Behandelopties voor een lekkende of vernauwde mitralisklep
Ons hart is het centrale orgaan dat vanaf de geboorte tot aan de dood continu klopt en bloed in ons lichaam pompt. Het voorziet alle organen en zichzelf van vitale zuurstof en voedingsstoffen. Maar wat te doen als het ziek is? Hartklepafwijkingen zoals mitralisklepregurgitatie of stenose behoren tot de hartziekten die relatief vaak worden behandeld. De therapie hoeft geen grote operatie te zijn.
Veel mensen denken dat hart- en vaatziekten alleen op oudere leeftijd een rol spelen. Jongere mensen kunnen echter ook getroffen worden, vooral als er een familiegeschiedenis van de ziekte is. Het probleem met hartklepafwijkingen is dat ze vele jaren onopgemerkt kunnen blijven, omdat de getroffenen vaak geen of nauwelijks symptomen ervaren of niet aan een hartklepafwijking denken wanneer ze symptomen ervaren zoals kortademigheid, verminderde fysieke prestaties of pijn op de borst. Dit kan een vroege diagnose aanzienlijk bemoeilijken. Artsen raden daarom aan om vanaf de leeftijd van 35 jaar regelmatig controles uit te voeren. Een zogenaamde cardiocheck-up wordt meestal uitgevoerd door een cardioloog in overleg met de huisartsenpraktijk.
Hartkleppen die behandeling nodig hebben
De meest voorkomende hartklepafwijkingen zijn mitralisklepregurgitatie en mitralisklepstenose. Bij beide aandoeningen is de functie van de linker hartklep (mitralisklep) aangetast, die ofwel lekt (insufficiëntie) of vernauwt (stenose). In beide gevallen wordt er minder bloed via de linkerkant van het hart het lichaam ingepompt, waardoor de organen minder bloed krijgen. In plaats daarvan hoopt het bloed zich op in de linkerboezem en wordt het gedeeltelijk teruggeduwd naar de longen.
Omdat beide ziektebeelden verschillen wat betreft oorzaken, symptomen en progressie, verschillen ook de behandelingsopties. Welke behandeling de juiste is en tot het grootst mogelijke behandelsucces leidt, hangt af van het eerdere verloop van de ziekte en andere factoren. Leeftijd, andere reeds bestaande aandoeningen en levensstijl spelen bijvoorbeeld een belangrijke rol. Artsen van verschillende specialismen adviseren en beslissen samen met de getroffenen over mogelijke behandelingen in een interdisciplinair "hartteam". Dit hartteam bestaat uit specialisten op het gebied van cardiologie en hartchirurgie, maar ook op het gebied van intensive care en algemene geneeskunde. Dit zorgt voor uitgebreide zorg.
Behandelingsopties voor een zieke mitralisklep
Als er sprake is van mitralisklepinsufficiëntie, is het belangrijk om de vorm van de insufficiëntie en de ernst ervan te bepalen met het oog op de therapiekeuze. Afhankelijk van de oorzaak en het type pathologische veranderingen, maken artsen onderscheid tussen de primaire (degeneratieve) en secundaire (functionele) vorm van mitralisklepinsufficiëntie.
Behandeling met medicijnen
Mensen met chronische primaire mitralisklepregurgitatie die weinig of geen symptomen vertonen en bij wie de pompfunctie van het hart nog niet merkbaar is aangetast, worden in het begin meestal alleen geobserveerd. Als de aandoening echter verergert, wordt meestal een operatie aanbevolen vanwege de geringe kans op succes van medicamenteuze behandeling.
Secundaire mitralisklepregurgitatie wordt in het begin meestal met medicijnen behandeld. De reden hiervoor is dat er vaak sprake is van andere ernstige aandoeningen zoals coronaire hartziekte of enorme zwakte van het linkerkant van het hart en deze mensen lopen een veel groter risico op een operatie. Het eerste doel is om de onderliggende oorzaak van mitralisklepregurgitatie weg te nemen en de eerste symptomen te behandelen. Hiervoor worden bloeddrukverlagende en vaatverwijdende medicijnen gebruikt, zoals ACE-remmers, AT1-blokkers, bètablokkers en diuretica (waaronder aldosteronblokkers). Afhankelijk van de ernst van de ziekte kan zo'n vroege behandeling met medicijnen al leiden tot een volledig herstel. Als dit niet het geval is, wordt chirurgische interventie of interventie met een katheter ook aanbevolen voor secundaire mitralisklepregurgitatie.
Mitralisklepstenose kan momenteel niet rechtstreeks met medicatie worden behandeld. Net als bij mitralisklepregurgitatie wordt medicatie echter over het algemeen gebruikt om de symptomen te verlichten. Naast bètablokkers en diuretica kunnen ook actieve stoffen zoals digoxine (een medicijn om de hartslag te regelen) en bloedverdunnende middelen (anticoagulantia) worden overwogen. Deze laatste worden vooral aanbevolen als er bijvoorbeeld een verhoogd risico bestaat dat bloedvaten verstopt raken door stolsels (embolieën).
Open chirurgie of katheterprocedure?
Acute mitralisklepregurgitatie komt relatief zelden voor, maar is altijd ernstig met ernstige symptomen en wordt daarom altijd chirurgisch behandeld als een noodgeval.
Als een chronische mitralisklepaandoening na verloop van tijd verergert, wordt meestal een chirurgische of interventionele ingreep uitgevoerd. De zieke hartklep kan worden vervangen door een prothese of worden hersteld of gerepareerd (reconstructie). Reconstructie wordt uitgevoerd via open chirurgie of via de minder invasieve katheterprocedure. Welke methode gebruikt kan worden, hangt af van veel verschillende factoren, die vóór elke procedure uitgebreid worden toegelicht door het hartteam. Echocardiografie als belangrijkste onderzoeksmethode wordt vooral gebruikt om de ernst van de ziekte en het mogelijke succes van de behandeling te bepalen.
In veel gevallen waarin de behandeling naar verwachting succesvol zal zijn, d.w.z. dat de prognose goed is, wordt de zieke mitralisklep gerepareerd met een chirurgische ingreep die zo minimaal mogelijk invasief is. Dit betekent bijvoorbeeld dat weefsel uit het hartzakje waarin het hart zich bevindt, wordt gebruikt om de zieke hartklep op te bouwen. Dergelijke operaties kunnen worden uitgevoerd met behulp van een endoscoop, waardoor het niet nodig is om de borstkas te openen. Een kleine incisie in de laterale borstwand is voldoende.
Een andere minimaal invasieve katheterondersteunde behandelmethode is de zogenaamde MitraClip™-procedure. De mitralisklepclip, die in de linkerhartklep wordt ingebracht, bevindt zich aan het uiteinde van een katheter die via de grote beenader vanuit de lies naar de rechterhartboezem wordt geleid. Van daaruit wordt de katheter door het hartseptum naar de linkerboezem geschoven, waar de clip in de linkerhartklep wordt geplaatst. Deze mitralisklem ondersteunt de functie van de zieke hartklep zodat deze weer beter kan sluiten. De hartklep wordt tijdens deze procedure niet vervangen.
De ballonkatheterprocedure, ook bekend als mitralisklepvalvuloplastiek of percutane mitralisklep commissurotomie, kan worden gebruikt om mitralisklepstenose te behandelen. Bij deze procedure worden de verstijfde blaadjes van de mitralisklep opgerekt met behulp van een ballon, zodat het bloed weer beter in de linkerhartkamer kan stromen.
Een nieuwe hartklep
In gevallen waarin het niet mogelijk is om de bestaande zieke hartklep te repareren, kan het mogelijk zijn om een nieuwe klep te plaatsen. Enerzijds zijn er mechanische klepprothesen van metaal en kunststof, die vooral bij jongere mensen worden gebruikt. Anderzijds zijn er biologische prothesen gemaakt van hartweefsel van runderen en varkens. In zeldzame gevallen kunnen menselijke hartkleppen ook als donororgaan worden gebruikt.
- Referenties
- Baumgartner H, et al. 2017 ESC/EACTS Guidelines on the management of valvular heart disease. Eur Heart J 2017; 38: 2739–2791. doi.org/10.1093/eurheartj/ehx391
- Ansari MT, et al. Mitral Valve Clip for Treatment of Mitral Regurgitation: An Evidence-Based Analysis. Ont Health Technol Assess Ser 2015; 15(12): 1–104. www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4780746/
- Goode D, Dhaliwal R, Mohammadi H. Transcatheter Mitral Valve Replacement: State of the Art. Cardiovasc Eng Technol 2020; 11(3): 229–253. doi.org/10.1007/s13239-020-00489-2
- Rawish E, Schmidt T, Eitel I, Frerker C. Current Status of Catheter-based Mitral Valve Replacement. Curr Cardiol Rep 2021; 23(8): 95. doi.org/10.1007/s11886-021-01509-2
- Nickenig G, et al. Consensus of the German Society of Cardiology – Cardiovascular Research – and the German Society for Thoracic, Cardiac and Vascular Surgery on the treatment of mitral valve regurgitation. The Cardiologist 2013; 7: 76–90.
- Rosenhek R, De Bonis M. Mitral Regurgitation. Oxford University Press; 2020.
- Chaudhari SS, Mani BC. Mitral Valve Insufficiency. StatPearls Publishing; 2021. Last update: July 2021. www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK538504/
- Shah SN, Sharma S. Mitral Stenosis. StatPearls Publishing; 2021. Last update: January 2021. www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK538504/
- Deximed.de. Mitral valve regurgitation. Available at: deximed.de/home/clinical-topics/herz-gefaesse-kreislauf/krankheiten/herzklappenerkrankungen/mitralklappenstenose/ (Accessed: 06 July 2021)
- Institute for Quality and Efficiency in Health Care (IQWiG). Heart valve defects: How can valvular heart disease be treated? Available at: www.gesundheitsinformation.de/wie-koennen-herzklappenerkrankungen-behandelt-werden.html (Accessed: 06 July 2021))
9-NL-5-17028-07 02-2026